18 maart 2019

Waarom Digitale Transformatie (vaak) mislukt

Door: Paul Bessems, docent van de Masterclass Blockchain in de organisatie bij de VRC Finance Academy.

De laatste jaren lezen we steeds vaker berichten dat ons werk zal worden vervangen door robots. Je werk zal zeer waarschijnlijk niet vervangen worden door robots, maar door mensen die Digitale Transformatie beter begrijpen. Veel mensen begrijpen Digitale Transformatie onvoldoende of bevinden zich in een ontkenningsfase. Ze denken dat Digitale Transformatie hetzelfde is als digitaliseren of automatiseren.

Veel bedrijven, maar zeker ook overheden en onderwijscurricula, nemen nog steeds ‘het bedrijf’ of ‘de business’ als uitgangspunt voor Digitale Transformatie. Ze missen de juiste radar.

Ik ben ingenieur en ingenieurs hebben over het algemeen een hekel aan verspilling en inefficiëntie. Het maakt daarbij voor mij niet uit of dat in de fabriek of op kantoor is. De manier waarop overheid, bedrijfsleven én onderwijs nu naar digitalisering kijken is nog erg ambachtelijk en nog lang niet industrieel georganiseerd. Daarom is voor mij echte Digitale Transformatie van ambacht naar digitale lopende band (van IT binnen bedrijven naar IT binnen value chains). Distributed Ledger Technologie en daarbinnen concepten als data logistics en blockchain zullen hierbij een belangrijke rol gaan spelen.

Wanneer ik directies vraag of ze bezig zijn met Digitale Transformatie antwoorden ze meestal met ‘ja’. Wanneer ik vervolgens doorvraag wat Digitale Transformatie precies inhoudt, geven ze bijvoorbeeld aan dat ze bezig zijn documenten te scannen, te digitaliseren. Maar het digitaliseren van bijvoorbeeld een factuur is alleen verandering van medium: van papier naar de computer. Verder verandert er weinig. De processen blijven hetzelfde en wat nog erger is: men is zich niet bewust van wat een factuur eigenlijk is en of we deze nog wel nodig hebben.

Een factuur, maar ook een arbeidscontract, een email of een inkooporder, het zijn allemaal (maar) transport- en opslagmiddelen voor data.

Data die beweegt tussen twee actoren of wordt opgeslagen om later te gebruiken. De basis van echte Digitale Transformatie is het uitvoeren van een transactie tussen A en B waarbij ook data worden uitgewisseld. Hierbij gebruiken we geen papier of lokaal ICT-systeem van A en/of B, maar een gedeeld informatie- en transactienetwerk waarbij A en B ‘dezelfde’ data zien, dezelfde werkelijkheid kennen!

Digitale Transformatie is veel meer dan het automatiseren van processen of het scannen van bonnetjes. Daarmee samenhangend: een digitaal leider is niet iemand die alles van techniek weet, maar iemand die weet hoe je nieuwe technologie kunt combineren met nieuwe organisatiemodellen om maatschappelijke problemen op te lossen. Een digital market leader is een organisatie die tijdig een radar ontwikkelt om op het juiste moment de juiste beslissingen te nemen en (des)investeringen te doen.

Waarom mislukken zoveel Digitale Transformatie projecten? Het antwoord komt voor velen uit onverwachte hoek. Zo wordt algemeen gedacht aan een gebrek aan technische kennis/capaciteit, complexiteit of legacy systemen. De echte oorzaken liggen ergens anders, vooral bij leaderschip legacy: zogenaamde experts zijn niet bereid of niet in staat oude dogma’s, traditioneel management of lokale IT-systemen los te laten. Maar nieuw begint met oud loslaten. De grootste fout is misschien wel Digitale Transformatie onder te brengen bij de IT-afdeling of alleen over te laten aan traditionele adviesbureaus en softwareleveranciers: niet doen!

Zoek een RC