07 juni 2019

Waarom de controller steeds groener wordt

Duurzaamheid, transparantie en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Drie thema’s die steeds meer invloed hebben op het bedrijfsleven én het financiële werkveld. Maar hoe maak je zachte waarden meetbaar? Drie experts geven hun visie: Thomas Heerink (group controller, Eneco), Jan Niewold en Tom Emmelkamp (specialisten duurzaamheidsverslaggeving, EY).

Het oude waardecreatiemodel focust op financial performance, legt Niewold uit. “In ruil voor investeringen krijgen shareholders dividend en informatie terug. Tegenwoordig richten organisaties zich niet meer alleen op aandeelhouderswaarde, maar op een bredere groep stakeholders. Voor hen is duurzaamheid steeds belangrijker. Dat zien we terug in het waardecreatiemodel, dat er twee componenten bij krijgt: social performance, bijvoorbeeld ‘beter leven’, en environmental performance, bijvoorbeeld het gebruik van grondstoffen en de impact daarvan op het milieu.”

In de financiële kolom
Deze verschuiving – van shareholder naar stakeholder value – raakt het financiële werkveld. “We zien dat het onderwerp verplaatst: van de duurzaamheidsafdeling naar de financiële kolom”, verklaart Emmelkamp. “Duurzaamheidsmedewerkers zijn goed in het opstellen van bijvoorbeeld een klimaatbeleid. Maar de kennis van rapporteren ligt toch vaak in de financiële kolom, bij de controller. Denk aan betrouwbare stuurinformatie opleveren en de AOIC inrichten.”

Startpunt verslaggeving
Het vakgebied Management Control verbreedt dan ook. Niet alleen maar puur financiële, maar ook niet-financiële indicatoren verzamelen, rapporteren en verwerken. Heerink vertelt hoe Eneco dit aanpakt. “Als startpunt voor onze niet-financiële verslaggeving benoemen we jaarverslagthema’s die externe en interne stakeholders het belangrijkst vinden. Vervolgens koppelen we die aan het interne sturingskader (strategische KPI’s), de richtlijnen van het Global Reporting Initiative (GRI) en de Sustainable Development Goals. Kortom, de rapportage over onze strategische voortgang bestaat voor het grootste deel uit niet-financiële informatie.”

Verder dan de euro
Als controller ga je ook anders om met niet-financiële informatie. Niewold: “Financiële informatie kent maar één meeteenheid, namelijk de euro. Maar de waarde van de organisatie wordt niet meer alleen uitgedrukt in euro’s. Niet-financiële informatie heeft soms wel zeven of acht verschillende dimensies, met een grote variëteit aan definities. Hoe beoordeel je dan de juistheid en betrouwbaarheid van de informatie? Dit vraagt om kennis van de operationele ‘business’ (inhoudelijke toetsing) en van IT-systemen (betrouwbaarheid van de totstandkoming).”

Valkuil
Toch is er wel een vergelijking mogelijk, vervolgt Niewold. “Bij de ‘impact measurement’, proberen we alle rekeneenheden van eurotekens te voorzien. Het ene kilowattuur is tenslotte het andere niet. Binnen de gezondheidszorg en bij verzekeringsmaatschappijen gaat het bijvoorbeeld over kwaliteit van leven. Wat is het leven waard? Dat is een heel ethische discussie.” Een grote valkuil is er ook, waarschuwt Emmelkamp. “Dat de organisatie het alleen probeert. De sturing van een onderneming kent heel veel KPI’s. Vaak kies je de KPI’s die het beste voor het bedrijf zijn, maar houd wel je ogen open. Om van elkaar te leren, moet je ook weten wat andere bedrijven in de sector belangrijk vinden. Kijk dan ook naar de breedte, adviseren wij. Wat zijn relevante KPI’s en welke normering past hierbij? Vraag jezelf af hoe geloofwaardig het is als je zelf kiest wat je rapporteert. De vraag is namelijk of dat ook KPI’s zijn die stakeholders belangrijk vinden.”

Finance & Control
Ze benadrukken alle drie dat de controller een wezenlijke rol vervult. Niewold: “Bij de verzameling van niet-financiële stuurinformatie is hij de spin in het web. Hij moet ervoor zorgen dat eerst alle gegevens op één lijn komen en intern mensen hiervoor opleiden. Duurzaamheidsmedewerkers doen vaak open en eerlijk hun werk, maar hebben geen idee wat de gevolgen voor de rapportage zijn. Verder gevorderde bedrijven werken op onderdelen al met een informatiesysteem voor duurzaamheidsinformatie, maar vaak zijn het aan elkaar geknoopte Excel-bestanden.”

Emmelkamp: “Gezien het toenemende belang van niet-financiële informatie voor de sturing van de onderneming en de toenemende vraag van stakeholders om daar transparant over te rapporteren zal er een professionaliseringsslag moeten plaatsvinden. Wat mij betreft heeft finance & control hier een voortrekkersrol.” 

Geef je op voor Sustainability in Finance & Control
Meer weten over de rol van finance & control voor niet-financiële stuurinformatie en duurzaamheidsvraagstukken? Samen met EY organiseert de VRC de bijeenkomst Sustainability in Finance & Control op 6 november 2019.

Zoek een RC